Chế độ ẩn danh — còn gọi là duyệt web riêng tư hay InPrivate — là một tính năng về lưu trữ cục bộ. Nó cho bạn một phiên duyệt bắt đầu mà không có cookie nào và kết thúc mà không ghi lại gì lâu dài. Toàn bộ cơ chế chỉ có vậy.
Nó không phải tính năng ẩn danh, và khoảng cách giữa việc nó làm được với việc người ta tưởng nó làm được thuộc hàng lớn nhất trong phần mềm tiêu dùng. Lưu lượng rời khỏi máy bạn trong một cửa sổ ẩn danh giống đến từng byte với lưu lượng trong cửa sổ thường, gửi tới cùng những máy chủ ấy, qua cùng đường mạng ấy, từ cùng địa chỉ IP ấy.
Chế độ ẩn danh thực sự làm gì?
Hai việc, và cả hai đều chỉ liên quan tới thiết bị của bạn.
Nó bắt đầu từ con số không. Phiên duyệt khởi đầu mà không có cookie hay dữ liệu lưu trữ nào từ hồ sơ thường của bạn, và đó là lý do bạn hiện ra như đã đăng xuất ở mọi nơi. Các trang không đọc được những định danh mà hồ sơ thường của bạn đang mang.
Nó kết thúc sạch sẽ. Khi cửa sổ ẩn danh cuối cùng đóng lại, trình duyệt vứt bỏ các mục lịch sử, cookie, dữ liệu lưu trữ của trang, tệp trong bộ nhớ đệm và những gì bạn đã điền vào biểu mẫu trong phiên đó.
Cả hai đều có thật và đều hữu ích — cho một chiếc laptop dùng chung, một máy tính mượn tạm, cho việc đăng nhập vào tài khoản thứ hai, hay để thử xem một trang hành xử thế nào với khách chưa đăng nhập. Ngoài chừng ấy, không thuộc tính nào hàm ý thêm điều gì.
Ai vẫn thấy được bạn đang làm gì?
Gần như tất cả mọi bên ở ngoài thiết bị của bạn.
| Bên quan sát | Thấy được hoạt động của bạn? | Vì sao |
|---|---|---|
| Người khác dùng máy của bạn sau đó | Không | Các bản ghi cục bộ đã bị vứt bỏ |
| Các website bạn ghé | Có | Chúng nhận thẳng yêu cầu và địa chỉ IP của bạn |
| Các tài khoản bạn đăng nhập | Có | Đăng nhập là tự nhận diện, bất kể cửa sổ kiểu gì |
| Nhà mạng của bạn | Có | Họ chuyên chở kết nối và thấy được địa chỉ đích |
| Máy chủ phân giải DNS của bạn | Có | Nó trả lời mọi lượt tra cứu tên miền của bạn |
| Mạng của công ty hay trường học | Có | Lưu lượng đi qua thiết bị của họ và thường qua cả proxy lọc của họ |
| Máy do tổ chức quản lý hoặc máy của công ty | Có | Phần mềm quản lý thiết bị ghi lại được hoạt động ở tầng dưới trình duyệt |
| Chủ bộ định tuyến | Nhiều khi | Nhiều router ghi lại các thiết bị đã kết nối và các đích đến |
| Các mạng quảng cáo | Một phần | Theo dõi dựa trên cookie thì bị đặt lại; theo dõi dựa trên IP và dấu vân thiết bị thì không |
Trường hợp công ty đáng nhấn mạnh, vì đó là hiểu lầm phổ biến nhất ngoài đời thực. Trên một mạng doanh nghiệp hay một chiếc laptop do công ty quản lý, việc lọc và giám sát thường diễn ra ở tầng mạng hoặc tầng hệ điều hành. Ẩn danh là tính năng của trình duyệt và nằm phía trên cả hai tầng đó. Nó chẳng ảnh hưởng gì tới bên nào.
Có những hiểu lầm cụ thể nào?
Mỗi điều dưới đây đều phổ biến, và đều sai.
| Điều người ta tin | Sự thật |
|---|---|
| "Nó giấu địa chỉ IP của tôi" | IP do mạng quy định; trình duyệt không đổi được |
| "Nhà mạng của tôi không thấy được" | Nhà mạng vẫn thấy đúng những kết nối như mọi khi |
| "Nó là một VPN" | Nó không tạo đường hầm và cũng chẳng định tuyến lại thứ gì |
| "Các trang không theo dõi tôi được" | Các trang vẫn thấy IP, chuỗi trình duyệt, đặc điểm màn hình và phông chữ |
| "Tệp tải về sẽ biến mất" | Tệp bạn tải về vẫn còn; chỉ danh sách tải về là bị vứt bỏ |
| "Dấu trang chỉ là tạm thời" | Dấu trang tạo trong chế độ ẩn danh được lưu vĩnh viễn |
| "Nó bảo vệ tôi khỏi mã độc" | Một tệp đã chạy thì tác động lên máy y hệt như thường |
| "Chẳng nơi nào ghi lại gì cả" | Mọi máy chủ bạn đã liên lạc đều có nhật ký riêng của nó |
Chuyện tệp tải về và dấu trang gây ra những bất ngờ khó xử nhất, bởi cả hai đều sống sót qua phiên duyệt theo đúng thiết kế, mà chẳng cái nào được nhắc tới trên màn hình chào của chế độ này.
Chế độ ẩn danh xử lý DNS ra sao?
Ít hơn bạn tưởng, và đây thường là chỗ niềm tin "chẳng nơi nào ghi lại gì" vỡ ra trong thực tế.
Việc tra cứu tên miền do hệ điều hành hoặc do bộ phân giải của chính trình duyệt thực hiện, và bên trả lời chúng là bộ phân giải đã được cấu hình trên máy hoặc trên mạng của bạn — thường là của nhà mạng. Chế độ ẩn danh không đổi bộ phân giải nào được dùng, và cũng không ngăn được bộ phân giải ghi lại truy vấn. Một số trình duyệt giữ bộ nhớ đệm DNS riêng cho cửa sổ riêng tư, một số thì không; còn bộ nhớ đệm ở tầng hệ điều hành thì đằng nào cũng không bị ảnh hưởng.
Hệ quả thực tế: danh sách những tên miền bạn đã ghé vẫn tồn tại ở chỗ bộ phân giải, bất kể trình duyệt có ghi lại gì hay không.
Vậy cái gì mới thực sự giải quyết từng mối lo?
Hãy chọn công cụ khớp với bên quan sát, thay vì trông đợi một tính năng lo hết tất cả.
| Bạn muốn ngăn điều gì | Cái gì mới liên quan |
|---|---|
| Người trong nhà xem được lịch sử trên máy | Chế độ ẩn danh, hoặc một tài khoản người dùng riêng của hệ điều hành |
| Dấu vết còn lại trên một máy dùng chung | Chế độ ẩn danh, hoặc mã hóa toàn ổ đĩa cộng với tài khoản riêng |
| Nhà mạng thấy bạn phân giải những tên miền nào | DNS mã hóa chuyển truy vấn sang một bộ phân giải khác — nó không xóa truy vấn đi, nó chỉ đổi người nắm giữ |
| Các trang ghép nối bạn qua nhiều lần ghé thăm | Chặn cookie của bên thứ ba, dùng hồ sơ riêng; dấu vân thiết bị thì vẫn còn đó |
| Công ty thấy hoạt động của bạn trên mạng của họ | Không có gì ở phía trình duyệt cả; hãy dùng máy cá nhân trên đường mạng cá nhân |
| Một trang biết bạn là ai | Đừng đăng nhập — bước có tác dụng lớn nhất |
Hàng cuối cùng là hàng đáng khắc vào đầu. Sự bảo vệ của chế độ ẩn danh chấm dứt ngay khoảnh khắc bạn xác thực. Một cửa sổ riêng tư với một tài khoản đã đăng nhập tạo ra một bản ghi hoạt động vĩnh viễn và có danh tính trên máy chủ của trang, đồng thời chỉ vứt đi đúng bản sao cục bộ mà bạn ít lo nhất.